Sotah
Daf 10a
משנה: הָיָה מֵבִיא פִייָלֵי שֶׁלְּחֶרֶשׂ חֲדָשָׁה וְנוֹתֵן לְתוֹכָהּ חֲצִי לוֹג מַיִם מִן הַכִּיּוֹר. רִבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר רְבִיעִית. כְּשֵׁם שֶׁהוּא מְמָעֵט בַּכְּתָב כָּךְ הוּא מְמָעֵט בַּמַּיִם. נִכְנַס לָהֵיכָל וּפָנָה לִימִינוֹ וּמָקוֹם הָיָה שָׁם אַמָּה עַל אַמָּה וְטַבֶּלָּה שֶׁלְּשַׁיִשׁ וְטַבַּעַת הָֽיְתָה קְבוּעָה בָהּ כְּשֶׁהוּא מִגְבִּיהָהּ נוֹטֵל עָפָר מִתַּחְתֶּיהָ וְנוֹתֵן כְּדֵי שֶׁייֵרָאֶה עַל פְּנֵי הַמַּיִם שֶׁנֶּאֱמַר וּמִן הֶעָפָר אֲשֶׁר יִהְיֶה בְּקַרְקַע הַמִּשְׁכָּן יִקַּח הַכֹּהֵן וְנָתַן אֶל הַמָּיִם.
Traduction
Le cohen apportait alors un récipient d’argile nouvelle (76)Mot omis dans les éditions du Talmud de Jérusalem, avec lequel il puisait un demi-log d’eau du bassin. R. Juda dit: un quart; et comme le cohen exige moins d’écriture (77)Ci-après paragraphe 3, il exige moins d’eau. Puis le cohen entrait au parvis et se tournait à droite. Il y avait là un espace carré d’une coudée, comprenant une tablette en marbre, dans laquelle un anneau était fixé. Il la soulevait, prenait un peu de terre au-dessous de cette place, et en mettait assez pour qu’elle soit visible à la surface de l’eau, selon ce verset (Nb 5, 17): De la terre qui se trouve dans le sol du sanctuaire, le cohen prendra et mettra dans l’eau.
Pnei Moshe non traduit
מתני' היה מביא. הכהן:
פיילי. כוס בל' יוני:
מן הכיור. דכתיב מים קדושים ואין קדושים אלא שנתקדשו בכלי:
כשם שממעט. ר' יהודה בכתב המגילה לקמן במתני'. כך הוא ממעט במים ואין הלכה כר' יודה:
ומקום הי' שם. ניכר מתוך שאר רצפת ההיכל:
וטבעת קבועה בה. לאחזה בטבעתה ולהגביהה מבין הריצפה:
כדי שיראה. צריך ליתן בה שיעור שיהא נראה וניכר על פני המים:
ונתן אל המים. מדלא כתיב ונתן במים אלא אל המים משמע שלא יהא נבלע בתוכן:
הלכה: הָיָה מֵבִיא פִייָלֵי כול'. תַּנֵּי חֲדָשָׁה. מַתְנִיתִין דְּרִבִּי אֱלִיעֶזֶר. דְּתַנִינָן תַּמָּן. הָיָה מֵבִיא פִייָלֵי שֶׁלְּחֶרֶשׂ חֲדָשָׁה. מָאן תַּנָּא חֲדָשָׁה. רִבִּי לִעֶזֶר. דְּהוּא דָרִישׁ לָהּ. אֶל כְּלִי חֶרֶשׂ עַל מַיִם חַיִּים. מַה מַיִם שֶׁלֹּא נַעֲשֶׂה בָהֶן מְלָאכָא. אַף כְּלִי חֶרֶשׂ שֶׁלֹּא נַעֲשֶׂה בוֹ מְלָאכָא. נִיחָא תַמָּן דְּהוּא דָרִישׁ אֶל כְּלִי חֶרֶשׂ עַל מַיִם חַיִּים. הָכָא מָה אִית לָךְ. אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן. דּוּ סָבַר כְּרִבִּי יִשְׁמָעֵאל. תַּנֵּי. מֵי כִיּוֹר. רִבִּי יִשְׁמָעֵאל. אוֹמֵר מֵי מַעְייָן. וַחֲכָמִים מַכְשִׁירִין בְּכָל הַמֵּימוֹת. וְהָא דְּרִבִּי לִעֶזֶר כְּרִבִּי יִשְׁמָעֵאל בַּמַּיִם. וְרִבִּי יִשְׁמָעֵאל כְּרִבִּי אֱלִעֶזֶר בִּכְלִי חֶרֶשׂ. אַשְׁכָּךְ תַּנֵּי. רִבִּי יִשְׁמָעֵאל אוֹמֵר. בִּכְלִי חֶרֶשׂ חֲדָשָׁה. אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. בִּכְלִי חֶרֶשׂ לֹא בְּמַקֵּידָה. אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. אֲפִלוּ בְּמַקֵּידָה. הֲווֹן בָּעֵי מֵימַר. מָּאן דָּמַר. בִּכְלִי חֶרֶשׂ לֹא בְּמַקֵּידָה. רִבִּי לִעֶזֶר. מָאן דְּאמַר אֲפִלוּ בְּמַקֵּידָה. רַבָּנִן. כּוּלָּהּ רַבָּנִן. מָּאן דָּמַר בִּכְלִי חֶרֶשׂ לֹא בְּמַקֵּידָה. בְשֶׁנִּיטָל רוּבָּהּ וּמִיעוּטָהּ קַייָם. וּמָּאן דָּמַר. בְּמַקֵּידָה. בְשֶׁנִּיטְלָה מִיעוּטָהּ וּרוּבָּהּ קַייָם.
Traduction
Dans la Mishna, il faut dire le mot ''nouvelle'' (pour spécifier qu’il s’agit d’argile neuve); et cette Mishna exprime l’avis de R. Eleazar, puisqu’il a été enseigné ailleurs (78)Voir Mishna Negaim 14,1: Le lépreux devait apporter un récipient d’argile nouvelle.'' Or, ce dernier terme est énoncé selon R. Eleazar; car, de ce verset (Lv 14, 5), dans un vase d’argile, sur de l’eau courante, il conclut qu’à l’instar de l’eau n’ayant jamais servi, on devra se servir d’un vase d’argile n’ayant jamais servi (neuf). Il est donc juste qu’au sujet du lépreux, pour lequel cette déduction de l’eau comparée à l’argile a lieu, le mot nouvelle soit exigible; mais pourquoi l’employer ici? -On le déduit par analogie des termes vases (usités des deux parts); et, comme pour le lépreux il est question d’eau courante, fraîche, il en sera de même ici (79)Cette réponse a été ajoutée ici entre [], d’après le Talmud Babli, se l’avis du commentaire Pné Mosché.. Cette déduction, dit R. Yohanan, est conforme à l’avis de R. Ismaël; car, celui-ci enseigne que l’eau du bassin (l’eau prise pour le culte) est considérée comme eau de source (incorruptible); selon les autres sages, elle est susceptible d’impureté en tous lieux. Il est certain que R. Eleazar partage l’avis de R. Ismaël pour l’eau (pour le culte officiel, il faut de l’eau courante); est-ce à dire qu’à son tour R. Ismaël partage l’avis de R. Eleazar en ce qui concerne le vase d’argile (et qu’il le faut neuf)? On trouve un enseignement disant que ce vase d’argile devra être neuf, selon l’avis formel de R. Ismaël. Les uns disent: il faut un vase d’argile (complet), non une écuelle (au bord brisé); d’autres disent que les débris peuvent servir. On a cru pouvoir mieux déterminer ces deux avis, en disant: le premier représente l’avis de R. Eleazar; le second celui des autres sages. En réalité, on peut admettre que les deux avis émanent des Sages, en établissant toutefois cette distinction: le premier ne permet pas l’usage d’un vase brisé, lorsque la majeure partie est enlevée (il n’a plus le nom de vase); le second en permet l’usage lorsque la majeure partie du vase (quoique brisé) est encore présente, et il n’est qu’une faible part perdue.
Pnei Moshe non traduit
גמ' תני חדשה. שצריך שיהא כלי חרס חדש ול''ג במתני' חדשה וכן הוא בנוסחת הבבלי:
מתני' דר''א. דאמר במצורע צריך חדשה וילפינן נמי הכא מכלי חרס דמצורע כדלקמן:
דתנינן תמן. נגעים פי''ד:
אל כלי חרש על מים חיים. כתיב במצורע ודרשינן מה מים שלא נעשו בהן מלאכה דהא חיים כתיב:
הכא מאי אית לך הכא מנלן דחדשה בעינן. חסר כאן והכי צריך לגרוס כגי' הבבלי. כלי כלי אי מה להלן מים חיים אף כאן מים חיים א''ר יוחנן דו סבר כר' ישמעאל כו'. כלו' דגמר כלי כלי ממצורע אי מה להלן במצורע מים חיים כו' א''ר יוחנן דו סבר כרבי ישמעאל. דבאמת גם הכא מים חיים בעינן. דר''א סבר כר' ישמעאל דמי כיור מי מעיין הן דתני מי כיור כו'. והא דר''א כרבי ישמעאל במים. כלומר הא ודאי פשטינן דר''א סבר כר' ישמעאל דמי כיור מים חיים בעינן:
ור' ישמעאל כר''א בכלי חדש. לשון בעיא היא אם רבי ישמעאל נמי סבר בהא כר''א דהכא כלי חדש בעינן דילפינן ממצורע:
אשכח תני בכלי חרש חדשה ר' ישמעאל אומר. דאשכחן ברייתא דקתני בהדיא לר' ישמעאל בעינן חדשה:
אית תניי תני בכלי חרש ולא במקיד'. שברי כלי חרס ודריש מדכתיב בכלי משמע כשהוא שלם:
הוון. בני הישיבה בעו מימר דאתיין הני ברייתא כהני תנאי דלר''א דדריש בכלי צריך שיהא חדש וכן נמי שיהא שלם ומ''ד אפי' במקידה כרבנן:
כולה רבנן. ודחי לה הש''ס דאפי' תימא כולה כרבנן וכאן כשרובה קיים כאן כשניטל רובה דלאו כלי כלל הוא:
אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. בִּכְלִי חֶרֶשׂ. לֹא בִּמְפוּחָם. אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. אֲפִילוּ בִּמְפוּחָם. הֲווֹן בָּעֵיי מֵימַר. מָאן דָּמַר. בִּכְלִי חֶרֶשׂ לֹא בִּמְפוּחָם. רִבִּי לִעֶזֶר. מָאן דָּמַר. אֲפִילוּ בִּמְפוּחָם. רַבָּנִן. כּוּלָּהּ דְּרַבָּנִין. מָאן דָּמַר. בִּכְלִי חֶרֶשׂ לֹא בִּמְפוּחָם. רַבָּנִין. וּמָאן דָּמַר אֲפִילוּ בִּמְפוּחָם. רַבָּנִן.
Traduction
Les uns enseignent: il faut employer un vase d’argile, non charbonneux (noirci au feu); d’autres permettent d’employer même le vase charbonneux. On a cru pouvoir déterminer de qui émane chacun de ces avis, en disant: Le premier avis doit être attribué à R. Eleazar; le second aux autres sages. Mais en réalité, les deux avis peuvent émaner des sages, en admettant seulement cette distinction, qu’en principe ce vase ne devra pas être charbonneux (noirci); mais, en cas de fait accompli, ce vase est admis également, et la cérémonie reste valable.
Pnei Moshe non traduit
לא במפוחם. שהושחרו פניו ע''י האור:
כולה דרבנן. תרווייהו אליבא דרבנן דאע''ג דלא בעי חדש במפוחם מודו דלכתחילה לא והא דמכשרי במפוחם היינו בדיעבד:
תַּמָּן תַּנִינָן. אֵזוֹב שֶׁהִזָּה בוֹ כָּשֵׁר לְטָהֵר בּוֹ אֶת הַמְצוֹרָע. רִבִּי אִימִּי בְשֵׁם רִבִּי לָֽעְזָר. זוֹ לְהוֹצִיא מִדִּבְרֵי רִבִּי לִעֶזֶר. דְּתַנֵּי. הִזָּה בוֹ עַל הַחַטָּאת פָּסוּל לַמְצוֹרָע. הִזָּה בוֹ עַל הַמְצוֹרָע פָּסוּל לַחַטָּאת. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי. וַהֲלֹא קַל וַחוֹמֶר הוּא. מָה אִם הַמְצוֹרָע שֶׁאֵין הַמְלָאכָה פוֹסֶלֶת בּוֹ הִזָּה בוֹ עַל הַחַטָּאת פָּסוּל לַמְצוֹרָע. חַטָּאת שֶׁהַמְלָאכָה פוֹסֶלֶת בָּהּ הִזָּה בָהּ עַל הַחַטָּאת אֵינוֹ דִין שֶׁיְּהֵא פָסוּל לַחַטָּאת.
Traduction
On a enseigné ailleurs (80)Para, 11, 8.: ''L’hysope ayant déjà servi à asperger l’eau de purification reste pourtant valable pour purifier le lépreux''. R. Imi dit au nom de R. Eleazar: ceci indique que l’enseignement n’est pas de R. Eleazar, puisqu’il est dit (81)Tossefta à Negaim 8.: Une fois que l’hysope a servi à asperger le sacrifice expiatoire, elle devient impropre à purifier le lépreux; ou si l’on s’en est servi pour asperger ce dernier, l’hysope ne peut plus servir pour le sacrifice expiatoire. Il est aisé, dit R. Juda, de déduire par a fortiori l’inaptitude de l’hysope à asperger ce sacrifice: ainsi, après avoir aspergé le sacrifice expiatoire avec l’hysope, celle-ci est impropre à servir pour le lépreux, bien qu’à l’égard de ce dernier un travail accompli n’entraîne pas l’inaptitude; à plus forte raison, lorsque l’hysope a déjà servi à asperger un sacrifice expiatoire, elle n’est plus propre à asperger un autre sacrifice expiatoire, à l’égard duquel tout travail accompli entraîne l’inaptitude.
Pnei Moshe non traduit
תמן תנינן. בפ' י''א דפרה:
אזוב שהזה בו. מי חטאת כשר למצורע:
זו להוציא מדר''א. דלא אתיא מתני' כר''א:
דתני. בתוספתא פ''ח דנגעים וה''ג התם אזוב שהזה על החטאת כשר למצורע ר''א אומר עץ ארז ואזוב כו' האמור בתורה שלא נעשית בו מלאכה:
והלא ק''ו. כלומר ק''ו מעתה שאם הזה על החטאת שפסול לחטאת אחרת:
מה אם המצורע. שלא מצינו שהמלאכה פוסלת בהאמור בו:
רִבִּי יוֹחָנָן בְשֵׁם רִבִּי יִשְׁמָעֵאל. מִנְחַת מִנְחַת. מַה מִנְחַת שֶׁנֶּאֱמַר לְהַלָּן שְׂעוֹרִין אַף כָּאן שְׂעוֹרִין. אָמַר רִבִּי לִעֶזֶר. נֶאֱמַר כָּאן אָבִיב וְנֶאֱמַר בְּמִצְרַיִם אָבִיב. מַה אָבִיב הָאָמוּר בְּמִצְרָיִם שְׂעוֹרִין אַף כָּאן שְׂעוֹרִין. רִבִּי עֲקִיבָה אָמַר. נֶאֱמַר לַצִּיבּוּר. הֲבֵא בִיכּוּרִים בַּפֶּסַח וַהֲבֵא בִיכּוּרִים בָּעֲצֶרֶת. אִם מָצִינוּ שֶׁמִּמִּין שֶׁהַיָּחִיד מֵבִיא חוֹבָתוֹ מִמֶּנּוּ הַצִּיבּוּר מֵבִיא בִּיכּוּרִים בָּעֲצֶרֶת. מֵאֵי זֶה מִין הַיָּחִיד מֵבִיא חוֹבָתוֹ. מִן הַשְּׂעוֹרִין. אַף הַצִּיבּוּר לֹא יָבִיא אֶלָּא מִן הַשְּׂעוֹרִין. 10a אִם תֹּאמַר. מִן הַחִיטִּין. אֵין שְׁתֵּי הַלֶּחֶם בִּיכּוּרִין.
Traduction
R. Yohanan, au nom de R. Ismaël, compare le mot offrande, employé pour l’omer (Lv 2, 14), à ce mot usité pour la femme soupçonnée (Nb 5, 18), et, dans l’un et l’autre cas, l’offre consistera en orge (73)Voir (3,1). R. Eléazar le déduit par analogie des mots épis, usités pour l’omer, et au sujet de la sortie d’Egypte (Ex 9, 31); comme en ce dernier cas, il s’agit d’orge, il en sera de même ici. Selon R. aqiba, s’est dit pour spécifier le devoir du public, soit pour la prémice du à Pâques (l’omer), soit pour celle offerte à la Pentecôte (les deux pains (74)(Lv 23, 20).; or, on sait que la sorte de blé servant à remplir le devoir du particulier sera la même pour l’offrande publique à Pentecôte, et comme la première est l’orge, ce sera aussi celle du public. Ou bien encore, si la prémice d’omer était offerte en froment, ce ne serait plus une prémice pour les deux pains (à Pentecôte) de les avoir en froment (il faut donc de l’orge). On a dit ailleurs (75)Mishna, (Makshirin 6, 2). Cf. B., Moed Qatan 13bÊ; Nedarim 55bÊ: les grains d’épautre (alica), de froment trago''et d’orge, ptisanh, sont susceptibles d’impureté. A quoi R. Yona ajoute: La première sorte est le grain divisé en deux parts, la seconde en trois, et la dernière en quatre. R. Yossé b. R. Aboun demanda: si l’on divise un grain en un plus grand nombre de morceaux, est-ce comme de la farine, dont il est superflu de prélever la fleur, ou non? (Question non résolue).
Pnei Moshe non traduit
מנחת מנחת. לג''ש נאמר במנחת העומר ואם תקריב מנחת ביכורים לה' אביב קלוי וגו' ונאמר להלן בסוטה מנחת קנאות היא מה להלן שעורים דכתיב בה קמח שעורי' אף מנחת העומר שעורין:
אר''א. ברייתא היא בת''כ ויקרא פ' י''ג:
נאמר כאן אביש. קלוי וגו':
ונאמר במצרים. כי השעורה אביב:
הבא ביכורים בפסח. מנחת העומר:
והבא ביכורים בעצרת. שתי הלחם כדכתיב והניף הכהן אותם על לחם הביכורים:
אם מצינו. מה מצינו שממין שהיחיד מביא חובתו והוא מן החטין הציבור מביאין חובתן מהן בעצרת:
מאיזה מין. וכן מצינו שהיחיד מביא חובתו מן השעורין והיא מנחת קנאות אף הציבור לא יביאו חובתן בפסח אלא מן השעורין:
אם תאמר. כמו דבר אחר הוא וכן גרסי' בהדיא במנחות דף ס''ק דאם תאמר עומר מן החטין אין שתי הלחם ביכורים ורחמנא קרינהו ביכורים דכתיב וביום הביכורים:
רִבִּי עֲקִיבָה אוֹמֵר. נֶאֱמַר לַצִּיבּוּר. הֲבֵא בִיכּוּרִים בַּפֶּסַח וַהֲבֵא בִיכּוּרִים בָּעֲצֶרֶת. כְּמָה מָצִינוּ שֶׁמִּמִּין שֶׁהַיָּחִיד מֵבִיא חוֹבָתוֹ מִמֶּנּוּ יְהֵא הַצִּיבּוּר מֵבִיא בִּיכּוּרָיו בָּעֲצֶרֶת. אַף מִמִּין שֶׁהַיָּחִיד מֵבִיא חוֹבָתוֹ מִמֶּנּוּ יְהֵא הַצִּיבּוּר מֵבִיא בִּיכּוּרָיו בַּפֶּסַח. מֵאֵי זֶה מִין הַיָּחִיד מֵבִיא חוֹבָתוֹ. מִן הַשְּׂעוֹרִין. אַף הַצִּיבּוּר לֹא יָבִיא אֶלָּא מִן הַשְּׂעוֹרִין. אִם תֹּאמַר. מִן הַחִיטִּין. אֵין שְׁתֵּי הַלֶּחֶם בִּיכּוּרִים.
Traduction
A quoi R. Yona ajoute: La première sorte est le grain divisé en deux parts, la seconde en trois, et la dernière en quatre. R. Yossé b. R. Aboun demanda: si l’on divise un grain en un plus grand nombre de morceaux, est-ce comme de la farine, dont il est superflu de prélever la fleur, ou non? (Question non résolue).
Pnei Moshe non traduit
תמן. חסר כאן וצ''ל תמן תנינן החילקא הטרגיס והטסני טמאים בכ''מ ומשנה היא בפ''ו דמכשירין ומפרש ר' יונה החילקא לשנים נחלק כל גרעין החטה לשנים:
טרגיס כו'. וכן מפרש בבבלי מועד קטן דף י''ד:
ר' יוסי בר' בון בעי. אם נאמר דמכאן ואילך בכלל קמחין הן ואין צריך להפריש הסלת מתוכן ונ''מ לפרושי קמח דמתני' אם נחלק הגרעין לחמשה אם זה כבר נקרא הוא קמח ולא איפשטא:
תַּמָּן אָמַר רִבִּי יוֹנָה. חִילְקָה לִשְׁנַיִם. טְרַגִיס לִשְׁלֹשָׁה. טִיסָנֵי לְאַרְבָּעָה. רִבִּי יוֹסֵי בֵּי רִבִּי בּוּן בָּעֵי. מִכָּן וָהֶילַךְ קְמָחִים הֵן. אֵין צָרִיךְ לָבוּר אֶת הַסּוֹלֶת מִתּוֹכָן.
Traduction
Sotah
Daf 10b
הִזָּה בוֹ עַל הַמְצוֹרָע זֶה. 10b מַהוּ שֶׁיְּכַשֵּׁר לִמְצוֹרָע אַחֵר. מַה דָמַר כָּשֵׁר. הָדָא רִבִּי יוּדָה וְרִבִּי לָֽעְזָר מוֹדֵי בֵיהּ. וּמָאן דָּמַר פָּסוּל. הָדָא לֵית רִבִּי יוּדָה וְרִבִּי לָֽעְזָר מוֹדֵיי בֵיהּ. תַּנֵּי. אָמַר רִבִּי יוּדָה. שַׁבָּתִי הָֽיְתָה וְהָלַכְתִּי אַחֲרֵי רִבִּי טַרְפוֹן לְבֵיתוֹ. אָמַר לִי. יְהוּדָה בְנִי. תֵּן לִי סַנְדָּלִי. וְנָתַתִּי לוֹ. וּפָשַׁט יָדוֹ לַחֲלוֹן וְנָתַן לִי מִמֶּנָּהּ מַקֵּל. אָמַר לִי. יְהוּדָה בְנִי. בְּזוֹ טִיהַרְתִּי שְׁלֹשָׁה מְצוֹרָעִין וְלִמַּדְתִּי בוֹ שֶׁבַע הֲלָכוֹת. שֶׁהִיא שֶׁלַּיַּבְּרוֹת. וְרֹאשָׁהּ טֶרֶף. וְאוֹרְכָהּ אַמָּהּ. וְעוֹבְייָהּ כִּרְבִיעַ כֶּרַע מִיטָּה. אַחַת לִשְׁנַיִם וּשְׁנַיִם לְאַרְבָּעָה. וּמַזִין וְשׁוֹנִין וּמְשַׁלְּשִין וּמְטָהֲרִין. בִּפְנֵי הַבַּיִת וּשֶׁלֹּא בִפְנֵי הַבַּיִת. וּמְטָהֲרִין בִּגְבוּלִין.
Traduction
Est-ce qu’après avoir aspergé un lépreux avec l’hysope, elle peut servir encore à asperger un autre lépreux (en raison de la similitude)? Il y a deux avis divers à ce sujet, et celui qui le permet se conforme à l’avis de R. Juda (ci-après); c’est du reste ce que déclare aussi R. Eleazar (n’admettant le travail, entraînant l’interdit, qu’à l’égard du sacrifice expiatoire). L’autre avis, qui déclare cette première aspersion impropre, n’est pas partagé par R. Juda; mais R. Eleazar l’admet. On a enseigné que R. Juda dit: C’était mon tour hebdomadaire d’exposer l’exégèse biblique à la salle d’études, et j’ai suivi R. Tarfon (cohen) chez lui. ''Mon fils Juda, me dit-il, passe-moi mes sandales''; je les lui remis, puis il étendit la main par la fenêtre, en tira une canne qu’il me donna, en me disant: ''Mon fils Juda, avec ce bâton j’ai purifié trois lépreux.'' Par là, j’ai appris d’un coup sept règles, savoir: 1° ce devra être une branche de cèdre; 2° il y aura au bout une feuille; 3° la longueur sera d’une coudée; 4° l’épaisseur sera du quart d’une tige pour lit, coupée d’abord en deux, puis la demie en quatre parts; 5° on peut, après une première aspersion, asperger une seconde et même une troisième personne; 6° on peut procéder à cette purification, soit pendant l’existence du Temple, soit après (comme R. Tarfon a vécu après cette époque); enfin, 7° on peut purifier aux frontières de la Palestine.
Pnei Moshe non traduit
מהו שיכשר למצורע אחר. אם נימא דהוי כהזה על החטאת דפסול למצורע או דילמא שאני חטאת דרחמנא אחשבה בה מלאכה:
מה דמר כשר. כלו' דאשכחן דפליגי בה ומ''ד כשר הדא היא כר' יודא דלקמן וכן ר''א מודי בה דשאני חטאת כדאמרן:
תני כו' בתוס' שם:
שבתי. שבת שלי היתה:
אחר ר''ט לביתו. ור''ט כהן היה:
תן לי סנדלי. ללמד שגדולה שימושה:
מקל. של ארז שבו מטהרין את המצורעין:
שליברות. וכן הוא בתוספתא ובת''כ פ' מצורע פ' א' גריס של ברות והוא ברוש א' מעשר' מיני ארז בפ''ב דר''ה:
וראשה טרף. ובראשה עלה א' כמו עלה טרף בפי':
אחת לשנים כו'. כלומר אחר שמחלקין לארבעה כרביע כרעי המטה זהו עובי' של ארז וכן הוא במשנה פי''ד דנגעים:
ומזין ושונין כו' כדאמר במקל זה טיהרתי ג' מצורעין ור''ט שלא בפני הבית ובגבולין היה:
מֵי. יָכוֹל מַרְאֶה מַיִם. תַּלמוּד לוֹמַר אַרְדְּ. אוֹ אַרְדְּ. יָכוֹל מַרְאֶה דְּיוֹ. תַּלמוּד לוֹמַר מֵי. הָּא כֵיצַד. מַרְאֶה מַיִם וּמַרְאֶה אַרְדְּ. שִׁיעֲרוּ חֲכָמִים חֲצִי לוֹג מַיִם מִן הַכִּיּוֹר. וְהָא תַנֵּי. רִבִּי יוּדָה אוֹמֵר. רְבִיעִית. רִבִּי יוּדָה כְדַעְתֵּיהּ. דְּתַנִּינָן. כְּשֵׁם שֶׁהוּא מְמָעֵט בִּכְתָב כָּךְ הוּא מְמָעֵט בַּמַּיִם.
Traduction
– Comme il est dit (souvent au sujet de la femme soupçonnée) eaux (Nb 5, 17), est-ce à dire que, malgré le mélange de la terre, l’eau doive conserver son aspect transparent? -Non, parce qu’il est dit (ibid.): de malédiction. Est-ce à dire qu’en raison de ce dernier terme, l’eau doit avoir l’apparence d’encre (noire)? C’est pourquoi il y a plusieurs fois le terme eau; en conséquence, l’eau devra avoir en partie son aspect propre, et en partie celle de l’encre; et, pour l’exactitude de la proportion les sages ont spécifié que la mesure sera d’un demi log d’eau, prise au bassin officiel. Mais notre Mishna ne dit-elle pas que R. Juda prescrit pour mesure un quart de log? C’est vrai, et il se conforme à son opinion, en disant: comme le Cohen exige moins d’écriture, il exige moins d’eau (sous peine de voir le peu d’encre s’annuler) – (82)Suit un passage que l’on retrouve en Yoma, (Para 11, 8)..
Pnei Moshe non traduit
מי. מי המרים כתיב אחר נתינת העפר:
יכול מראה מים. שאפי' לאחר נתינת העפר יהיה בו רק מראה מים:
ת''ל ארד. פירושא דעפר דקרא נקט:
יכול מראה דיו. שצריך שלא יהא ניכר בו שום מראה מים:
מראה מים ומראה ארד. שיהא העפר על פני המים ולא כמראה דיו ממש:
ושיערו חכמים כו'. ולפי שיעור המים יקח שיעור עפר:
והא תני ר' יודא אומר רביעי' ר' יודא כו'. ואע''ג דבמתני' מפרש הכי בהדיא ס''ד דהמקשה דר''י פליג נמי אהא דלדידיה צריך שיהא כמראה דיו דהוא ממעט במים ודרך בעיא נקט לה לר''י ומשני ר''י כדעתיה כו' כלומר דאפי' ר''י מודה בזה אלא שהוא ממעט במים לפי שהוא ממעט בכאב ואליביה דר''י צריך שלא יקח עפר אלא לפי שיעור רביעית כדי שיהיה מראה מים ומראה עפר:
תַּמָּן תַּנִּינָן. אַף הִיא עָֽשְׂתָה טַבֶּלָּה שֶׁלְּזָהָב שֶׁפָּרָשַׁת סוֹטָה כְתוּבָה עָלֶיהָ. שֶׁבְּשָׁעָה שֶׁהַחַמָּה זוֹרַחַת הָיוּ הַנִּיצוֹצִים מְנַתְּזִין מִמֶּנָּה וְהָיוּ יוֹדְעִין שֶׁזָּֽרְחָה הַחַמָּה. מַה הָיָה כָתוּב עָלֶיהָ. רֵישׁ לָקִישׁ אָמַר בְשֵׁם רִבִּי יַנַּאי. אָלֶף בֵּית הָיָה כוֹתֵב עָלֶיהָ. וְהָא תָאנֵי. בִּכְתָב שֶׁכָּן כֵּן כְּתִיב שֶׁכָּן. לֹא מְעוֹבֶּה וְלֹא מֵידַק אֶלָּא בֵינוֹנִי. פָּתַר לָהּ בְּאָלֶף שֶׁבּוֹ מֵאָלֶף שֶׁבּוֹ בְּבֵית שֶׁכָּן מִבֵּית שֶׁכָּן. תַּנֵּי רִבִּי הוֹשַׁעְיָא. כָּל פָּרָשַׁת סוֹטָה הָֽיְתָה כְתוּבָה עָלֶיהָ. שֶׁמִּמֶּנָּה הָיָה קוֹרֵא וּמְתַרְגֵּם כָּל דִּיקְדּוּקֵי הַפָּרָשָׁה. וְלָמָּה מַיִם וְעָפָר וּכְתָב. מַיִם. מִמָּקוֹם שֶׁבָּאת. עָפָר. לְמָקוֹם שֶׁהִיא הוֹלֶכֶת. כְּתָב. לִפְנֵי מִי שֶׁהִיא עֲתִידָה לִיתֵּן דִּין וְחֶשְׁבּוֹן.
Traduction
Pourquoi l’emploi de l’eau, de la terre, et de l’écriture? L’eau doit rappeler à la femme son origine; la terre fait allusion à sa destination future, où elle ira; l’écrit indique qu’elle se trouve devant celui à qui plus tard elle devra rendre compte de sa conduite.
Pnei Moshe non traduit
תמן תנינן. סוף פ' ג' דיומ':
שזרחה החמה. והגיע זמן ק''ש לכל:
אל''ף בי''ת. בראשי תיבות של הפרשה:
והא תני בכתב שבו כאן כתב שכאן כו'. שהיה כותב במגילה ורואה בכתב שבטבלא אלמא דכל הפרשה כתובה עליה:
פתר לה באל''ף שכאן מאל''ף שכאן כו'. כלומר לעולם ר''ת כתוב בה ועל התחלת התיבה היה רואה ממה שכתוב בטבלא. ובבבלי שם מסיק דבסירוגין היתה כתובה תחלת התיבות אם לא שכב ואחריו ראשי תיבות וכו':
תני ר' הושעיא. ופליג דכל הפרשה היתה כתובה:
ולמה מים ועפר וכתב. בסוטה:
מים כו'. שתשים לב לאלו הדברים ותודה:
תַּמָּן תַּנִּינָן. עֲקַבְיָה בֶּן מְהַלַּלְאֵל אוֹמֵר. הִסְתַּכֵּל בִּשְׁלֹשָׁה דְבָרִים וְאֵין אַתָּה בָא לִידֵי עֲבֵירָה. רִבִּי אַבָא בְּרֵיהּ דְּרַב פַּפַּי וְרִבִּי יְהוֹשֻׁעַ דְּסִיכְנִין בְּשֵׁם רִבִּי לֵוִי. שְׁלָשְׁתָּן דָּרַשׁ עֲקַבְיָא מִפָּסוּק אֶחָד. וּזְכוֹר אֶת בּוֹרְאֶךָ. בֵּירְךָ. בּוֹרְךָ. בּוֹרְאֲךָ. בֵּירְךָ. מִמָּקוֹם שֶׁבָּאתָה. בּוֹרְךָ. לְמָקוֹם שֶׁאַתָּה הוֹלֵךְ. בּוֹרְאֲךָ. לִפְנֵי מִי שֶׁאַתְּ עָתִיד לִיתֵּן דִּין וְחֶשְׁבּוֹן.
Traduction
On a enseigné ailleurs (83)Mishna, Avot, 3, 1Ê; Rabba sur (Lv 18).: ''aqiba b. Mahalalel dit de considérer trois sujets, afin d’éviter le péché.'' R. Aba, fils de R. Papi, et R. Josué de Sikhnin dit au nom de R. Levi: aqiba a déduit les trois sujets d’un seul et même verset (Qo 12, 1): Souviens-toi de ton créateur; ce dernier terme peut (dans le texte hébreu) être lu de 3 façon: 1° ''ta source'', d’où tu viens; 2° ''ta fosse'', où tu vas; 3° ''ton créateur'', celui à qui tu rendras un jour compte de ta conduite.
Pnei Moshe non traduit
בארך. לשון מעיינך:
Textes partiellement reproduits, avec autorisation, et modifications, depuis les sites de Torat Emet Online et de Sefaria.
Traduction du Tanakh du Rabbinat depuis le site Wiki source